Overgangsregeling voor voorbehoud vruchtgebruik

De staatssecretaris heeft een overgangsregeling getroffen voor situaties waarbij ouders voor 1 januari 2010 een woning hebben overgedragen aan hun kinderen, maar daar zelf tot hun overlijden in blijven wonen. Tot 1 januari 2010 werd belasting berekend over de waarde van de woning op het moment van overdracht van de woning. Nu moet worden betaald over de waarde van de woning op het moment van het overlijden van de ouders.
Bij de herziening van de Successiewet is geen rekening gehouden met kinderen die vaak al jarenlang eigenaar van de woning van hun ouders zijn, terwijl de ouders door een recht van vruchtgebruik of een recht van gebruik en bewoning in de woning konden blijven wonen. Onder de oude regeling werd de belasting berekend over waarde van de woning op het moment dat de ouders de woning aan de kinderen overdroegen. Volgens de huidige regeling moet erfbelasting worden afgedragen over de waarde van de woning op het tijdstip van overlijden. Door de overgangsregeling mogen mensen die voor 1 januari 2010 onder deze oude regeling vielen, bij het overlijden van (een van) hun ouders uitgaan van de waarde van de woning op het tijdstip van de overdracht van de woning, vermeerderd met de waardestijging van 1 januari 2010 tot de overlijdensdatum. De waardestijging tussen het moment van de overdracht en 1 januari 2010 wordt op die manier niet meegenomen voor de toepassing van artikel 10 SW.
De staatssecretaris heeft dit besluit genomen nadat er Kamervragen waren gesteld door de leden Omtzigt en Ormel (CDA). Hoewel de staatssecretaris van mening blijft dat de constructie strijdig is met doel en strekking van de wet, realiseert hij zich dat mensen vertrouwen hebben ontleend aan een besluit uit 1964 waarin de constructie werd goedgekeurd. Dat besluit is ingetrokken bij de herziening van de Successiewet. Als gevolg hiervan wordt de situatie nu zwaarder dan voor 1 januari 2010 in de heffing van erfbelasting betrokken. De omstandigheden afwegend, en met de toezegging om de praktijkgevolgen van de aanpassing van artikel 10 SW twee jaar na wijziging te bezien in het achterhoofd, treft de staatssecretaris alsnog overgangsrecht voor de intrekking van het besluit. Het overgangsrecht geldt uiteraard alleen voor situaties die zijn ontstaan door een overdracht van de woning vóór 1 januari 2010. De kosten van het overgangsrecht worden gedekt door eenmalig de indexatie van de bedragen van de eerste tariefschijf en de vrijstellingen in de schenk- en erfbelasting achterwege te laten.

MvF 18-10-2011, nr. DGB/2011/5072U
MvF 04-04-2012, nr. BLKB2012/103M